Mỗi độ cuối tháng 9, khi cái nóng oi ả của mùa hè Nhật Bản dịu lại và tiết thu phân gõ cửa, những cánh đồng ven sông ở vùng Kanto lại bừng lên một sắc đỏ rực rỡ đến choáng ngợp. Đó là mùa hoa bỉ ngạn (higanbana, Lycoris radiata) - một trong những mùa hoa được người dân bản địa lẫn du khách quốc tế mong ngóng nhất trong năm. Không phải anh đào mùa xuân hay lá đỏ momiji cuối thu, chính "tấm thảm đỏ" bỉ ngạn nở đúng dịp thu phân mới là dấu mốc mở màn một mùa lễ hội đặc biệt trên đất Nhật.

Mùa hoa bỉ ngạn ở Nhật: sắc đỏ thu phân và lễ hội Manjushage triệu bông
Ảnh minh hoạ · Wikimedia Commons

Kinchakuda: cánh đồng bỉ ngạn triệu bông và mùa lễ hội Manjushage

Điểm ngắm hoa nổi tiếng bậc nhất là Kinchakuda, một khúc quanh hình túi tiền của dòng sông Koma ở thành phố Hidaka, tỉnh Saitama. Nơi đây được ví như quần thể bỉ ngạn mọc tự nhiên lớn nhất Nhật Bản, với con số thường được nhắc tới là khoảng năm triệu bông trải kín tán rừng bên sông. Khi hoa vào độ, cả thảm rừng chuyển sang một màu đỏ thẫm liền mạch, tạo nên khung cảnh mà giới nhiếp ảnh và du khách săn tìm mỗi mùa.

Gắn với hiện tượng này là Lễ hội Manjushage Kinchakuda (Manjushage là một tên gọi khác của hoa), thường diễn ra trong khoảng thời gian hoa nở rộ. Vào mùa cao điểm, khu vực này thu hút lượng khách rất lớn kéo về mỗi ngày, kèm theo các gian hàng địa phương, lối đi bộ ngắm hoa và những khung giờ đông nghịt máy ảnh. Ngoài Kinchakuda, du khách còn tìm đến công viên Gongendo ở Satte (Saitama) hay khuôn viên nhiều đền chùa - nơi bỉ ngạn được trồng dọc lối vào, tạo thành các điểm ngắm hoa quen thuộc mỗi độ thu về.

Higan - tuần lễ tưởng nhớ tổ tiên đứng sau tên gọi loài hoa

Điều khiến bỉ ngạn gắn chặt với mùa thu phân không chỉ nằm ở thời điểm nở. Trong văn hoá Nhật, "higan" là tên gọi tuần lễ ohigan của Phật giáo - dịp diễn ra quanh ngày xuân phân và thu phân, khi các gia đình đi tảo mộ, dâng hương và tưởng nhớ tổ tiên. Loài hoa nở đúng tuần lễ tâm linh ấy nên được gọi là higanbana, tức "hoa của tuần higan". Chính mối liên hệ với mùa tảo mộ này - chứ không phải một truyền thuyết chung chung - mới là gốc rễ khiến người Nhật xem bỉ ngạn là loài hoa của sự tưởng niệm và giao mùa. (Về tầng nghĩa biểu tượng và các truyền thuyết chia ly - tái sinh, bạn đọc có thể xem chi tiết trong bài Ý nghĩa hoa Bỉ Ngạn theo màu sắc và truyền thuyết.)

Mùa hoa dịch chuyển vì thời tiết và góc thu phân ở Việt Nam

Một điểm thời sự đáng chú ý những mùa gần đây là thời điểm nở của bỉ ngạn ngày càng khó đoán. Các đợt nắng nóng kéo dài sang đầu thu khiến ngày hoa bung sắc đỉnh điểm ở nhiều khu vực bị xê dịch so với lịch quen thuộc, buộc các điểm du lịch phải liên tục cập nhật dự báo và du khách phải canh lịch sát hơn nếu muốn bắt trọn khoảnh khắc cả cánh đồng đỏ rực. Với người mê xê dịch, cuối tháng 9 vẫn là mốc tham chiếu, nhưng "săn" đúng ngày đẹp nhất giờ đây phụ thuộc nhiều vào thông tin thời tiết trong năm.

Thú vị là tiết thu phân không chỉ là câu chuyện của riêng nước Nhật. Cùng khoảng thời gian ấy, người Việt cũng bước vào mùa Vu Lan báo hiếu, đi tảo mộ và hướng lòng về tổ tiên. Hai nền văn hoá, hai loài hoa, nhưng gặp nhau ở một tinh thần chung: mùa thu là mùa của tưởng nhớ và tri ân. Nhìn tấm thảm bỉ ngạn đỏ nơi Kinchakuda, không khó để thấy vì sao một mùa hoa lại có thể trở thành biểu tượng cảm xúc của cả một mùa trong năm. Nếu muốn theo dõi thêm những câu chuyện hoa cỏ theo mùa từ khắp nơi trên thế giới, mời bạn ghé chuyên mục News hoa của Flosa, dạo thư viện hoa hoặc khám phá bộ sưu tập hoa cúc - loài hoa gắn liền với mùa thu và tiết thu phân.

Nguồn tham khảo: Lycoris radiata - Wikipedia.